Paradox, Atatürk Krizinde Her Şeyi Yaptı, Özür Dilemek Hariç

Bir şirketin hatasını kabul etmesinin en kısa yolu iki kelimedir: "Özür dileriz." Paradox Interactive ise Atatürk krizinde bir hafta içinde iki açıklama yayımladı, banları yeniden inceleyeceğini duyurdu, Discord kurallarını baştan yazdı ve sonunda 1 Ocak 1800 diye bir tarih sınırı çizdi. Bu iki kelimeyi kurmamak için gösterilen çaba, takdir edilecek düzeyde.

Ban başka, şart başka

Hikâye genelde "Atatürk fotoğrafı yüzünden banlanan oyuncu" diye anlatıldı, ama olay bundan daha çarpıcı. Hearts of Iron IV'ün resmi Discord sunucusundaki Türk oyuncunun ilk olarak, hesabının ele geçirilip spam amacıyla kullanılmasının ardından banlandığı aktarılıyor. Oyuncu hesabını geri alıp sunucuya dönmek istediğinde ise karşısına yeni bir şart çıktı: profilindeki gerçek Atatürk fotoğrafını değiştirmesi.

Gerekçe, krizin asıl fitili oldu. Ekran görüntülerine yansıyan moderatör mesajında Atatürk'ün İttihat ve Terakki üyesi olduğu, 1915 olaylarıyla bağlantısının "tartışmalı" sayıldığı ve bu yüzden oyun içi portresi dışında gerçek fotoğrafının yasak olduğu yazıyordu. Moderasyon ekibi daha sonra kararı savunurken Atatürk'ü Karl Marx gibi güncel siyasetle bağlantılı, kutuplaştırıcı bir figür olarak tanımladı.

Yani mesele bir profil resmi kuralı değildi. Tarihi milyonlarca oyuncuya simüle ettiren ve tarafsızlığı ürününün temeli olarak pazarlayan bir şirketin resmi topluluğunda, bir moderatör bir ulusun kurucusu hakkında tarihsel hüküm vermişti.

Tartışma büyürken resmi Discord sunucusu yeni katılımlara kapatıldı. İlk açıklama ise ancak ertesi gün geldi.

Steam'de 25 bin ses ve "konu dışı" damgası

Tepki Discord'dan Steam'e taşındı. Krizin zirvesinde, 25 Eylül civarında, oyunun son 30 günlük 25.034 incelemesinin yalnızca yüzde 7'si olumluydu. Bu birkaç öfkeli hesabın gürültüsü değil, on binlerce oyuncunun aynı anda kapıyı çarpmasıydı.

Ardından Valve devreye girdi. Steam'in sistemi olağandışı inceleme hareketlerini otomatik olarak yakalıyor, ardından Valve'daki bir ekip bunun "konu dışı inceleme bombardımanı" olup olmadığına karar veriyor. Karar "konu dışı" yönünde çıktı. İncelemeler silinmedi ama puandan çıkarıldı ve oyun yeniden "Çok Olumlu" görünmeye başladı.

İşin tuhafı, Valve'ın geliştiricilere yönelik kendi Steamworks dokümanı inceleme kapsamını oyunun kendisiyle sınırlamıyor. Şirketin iş uygulamalarını ve o oyunun topluluğunun parçası olma deneyimini de geçerli geri bildirim olarak sayıyor. Aynı doküman gerçekten alakasız bir incelemeye, strateji oyunu sayfasına yazılmış bir dondurma yorumunu örnek veriyor.

Oyunun resmi topluluğunda, oyunun resmi moderatörlerinin verdiği bir karara tepki gösteren oyuncular, dondurmadan bahsetmiyordu. Valve'ın kendi tanımına göre "konu dışı" çizgisi, uygulandığı yerden çok daha bulanık.

İki açıklama, eksik iki kelime

24 Eylül'de Hearts of Iron IV Oyun Direktörü Laszlo "Batya" Pieper ilk açıklamayı yaptı. Atatürk'ün Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu olarak taşıdığı anlamı anladıklarını, oyunlarının ve moderasyonlarının tarihi kişiler hakkında hüküm verme amacı taşımadığını söyledi. Kuralın tutarsız uygulandığını kabul etti ve banların yeniden inceleneceğini duyurdu.

Anlamak güzel. Ama Türk oyuncuların "anlaşılmak" diye bir talebi yoktu. Talep, o ifadelerin geri çekilmesiydi.

Ertesi gün gelen ikinci açıklama daha uzundu ve daha cesur görünüyordu. Paradox, yaşananların şirketin Atatürk hakkında taraf tuttuğu izlenimini yarattığını ve durumu kötü yönettiklerini kabul etti. Kriz iletişiminde bunun bir adı var: süreç özrü. "Bunu kötü yönettik" demek, "söylenen şey yanlıştı" demekten çok daha ucuzdur; birincisi prosedürü, ikincisi hükmün kendisini mahkûm eder. Paradox prosedürü feda etti, cümleyi korudu.

1800 formülü

Asıl ustalık işi yeni kuraldı. Artık 1 Ocak 1800'den sonra doğmuş siyasi ve askeri kişilerin gerçek fotoğrafları profil resmi olarak kullanılamayacak; kullananlara değiştirmeleri için yedi gün süre verildi. Hearts of Iron IV'ün resmi oyun içi portreleri ise serbest.

Kâğıt üzerinde tarafsız bir kural: moderatörler artık kimin yeterince "tartışmalı" olduğuna tek tek karar vermek zorunda kalmayacak. Ama başlangıçtaki soru hâlâ cevapsız: Atatürk neden o şekilde değerlendirildi ve bu ifadeler geri alınıyor mu? Yeni kural bu soruyu çözmüyor, sadece bir daha sorulamaz hale getiriyor. Bir pencere kırıldı ve çözüm olarak binadaki bütün pencereler kapatıldı.

Sonuçta ortaya çıkan tabloyu bir cümleyle özetlemek mümkün: Atatürk'ün Paradox tarafından çizilmiş hali serbest, gerçek fotoğrafı yasak.

Boykot sürüyor

İkinci açıklama da kural değişikliği de tepkiyi bitirmedi. Türk strateji oyunu içerik üreticileri 27 Eylül'de ortak bir bildiriyle Paradox'u boykot edeceklerini duyurdu. Bu, Steam puanından daha ağır bir kayıp. Hearts of Iron gibi öğrenme eşiği yüksek bir oyunda rehberleri hazırlayan, yeni oyuncuyu oyuna sokan ve DLC'leri anlatan kişiler, Paradox'un para ödemeden sahip olduğu en etkili tanıtım ağıydı. O ağın bir kısmı şimdi kapanmış durumda.

Paradox'un hiçbir şey yapmadığı söylenemez. Hata kabul etti, banları incelemeye aldı ve daha az keyfi bir kural koydu. Ama iki açıklama, bir ban incelemesi, yepyeni bir Discord kuralı ve iki yüzyıllık bir tarih sınırının ardından eksik kalan şey, en başta istenen o iki kelimeydi: "Özür dileriz."

Strateji oyunu yapan bir şirketin küçük bir diplomatik taviz yerine uzun bir cephe savaşını seçmesi ise işin ironisi. Hearts of Iron oynayanlar bu tür kararların genelde nasıl bittiğini iyi bilir.